Odwołanie darowizny nieruchomości w wyniku rażącej niewdzięczności

Odwołanie darowizny nieruchomości - notarialnie.com

Wszystko o rażącej niewdzięczności obdarowanego, przesłankach, formie i terminach odwołania, jak i przebaczeniu. Odwołanie darowizny nieruchomości w wyniku rażącej niewdzięczności – zapraszam do lektury.

Odwołanie darowizny – wstęp

Największą bolączką przyszłych darczyńców przed zawarciem umowy darowizny nieruchomości, jest zachowanie obdarowanych w stosunku do nich po podpisaniu umowy. Czy córka, która raz w tygodniu robiła zakupy, nie pomoże w ciężkiej chorobie, a w dodatku zacznie podkradać drogocenne przedmioty? Czy wnuk, który był ulubieńcem, nie zacznie zachowywać się w stosunku do nich agresywnie? Ustawodawca przewidział taki rodzaj ewentualności i tym samym wprowadził rozwiązanie, jakim jest odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.

Na wstępnie warto zauważyć, że odwołanie darowizny w wyniku rażącej niewdzięczności odnosi skutek zarówno co do darowizny niewykonanej, jak i wykonanej.

Ponadto, odwołanie darowizny w wyniku rażącej niewdzięczności może nastąpić jedynie między osobami fizycznymi, gdyż zawinionego działania cechującego rażącą niewdzięczność może dopuścić się jedynie obdarowany człowiek, w żadnym wypadku obdarowana osoba prawna.

 

Czym jest rażąca niewdzięczność?

Ustawa nie definiuje czym jest rażąca niewdzięczność, jak również nie wylicza katalogu okoliczności decydujących o jego zaistnieniu. Jest ono typowym pojęciem niedookreślonym, o urzeczywistnieniu którego będą decydowały uwarunkowania konkretnego przypadku.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że chodzi o takie zachowania (w tym zaniechania) obdarowanego wobec darczyńcy, bezpośrednie i pośrednie, które wskazują na akty nieprzyjazne, wręcz o charakterze przestępczym. Rażąco niewdzięczne będzie zachowanie obdarowanego polegające na znacznym nasileniu złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej, przez co podpadać pod nie będą wszelkie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, czci, godności osobistej oraz majątkowej darczyńcy.

WAŻNE: Wszelkie zachowania obdarowanego podpadające pod rażącą niewdzięczność muszą być skierowane – bezpośrednio czy pośrednio – przeciwko osobie darczyńcy, a nie osobom trzecim, nawet wobec niego bliskim.

Orzecznictwo zna również przykłady zachowań, których Sąd Najwyższy nie uznał za przejaw rażącej niewdzięczności: nieudzielanie darczyńcy pomocy w pracach rolnych i w opiece nad upośledzonym dzieckiem; zawiedzione oczekiwania darczyńcy co do należytego zajmowania się przez obdarowanego przedmiotem darowizny; incydentalne sprzeczki, sprowokowane w dodatku przez darczyńcę; nie uzgodnione z darczyńcą akty wykonywania uprawnień właścicielskich wobec przedmiotu darowizny.

 

Przebaczenie

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności nie jest możliwe, jeśli darczyńca obdarowanemu przebaczył.

Przebaczenie w tym znaczeniu nie jest oświadczeniem woli, a przejawem woli, które będzie skuteczne jedynie dokonane z należytym rozeznaniem.

 

Termin na odwołanie darowizny

Odwołanie darowizny nie jest nieograniczone w czasie. Zgodnie z art. 899 § 3 k.c. darowizny nie można odwołać po upływie roku od daty, w której darczyńca bądź osoba uprawniona do odwołania dowiedziała się o rażącej niewdzięczności obdarowanego. Konsekwencją upływu terminu jest wygaśnięcie uprawnienia.

 

Forma odwołania

Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie (art. 900 k.c.). Co ciekawe, odwołanie będzie również skuteczne pomimo braku wskazania w nim przyczyny uzasadniającej odwołanie. Mimo to, warto jednak zamieścić krótki opis danej sytuacji czy też konkretnego zachowania obdarowanego, świadczącego o dopuszczeniu się przez niego rażącej niewdzięczności.

WAŻNE: Odwołanie darowizny staje się skuteczne w momencie, gdy obdarowany może zapoznać się z jego treścią. Dlatego oświadczenie powinno być doręczone obdarowanemu do rąk własnych lub wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

 

Gdy obdarowany zgadza się na zwrot otrzymanej darowizny

Byłem osobiście świadkiem sytuacji, w której obdarowany zgodził się na zwrot otrzymanej umową darowizny nieruchomości lokalowej. W akcie notarialnym odwołującej darowiznę nie zabrakło opisu jego rażącej niewdzięczności.

 

Gdy obdarowany odmawia zwrotu otrzymanej darowizny

Bądźmy szczerzy, sytuacje, w których obdarowany zgadza się na zwrot darowizny nierucomości powołując się na rażącą niewdzięczność należą do rzadkości. Najczęściej dochodzi do sytuacji, w której obdarowany nie ma zamiaru oddawać otrzymanej darowizny.

W takim wypadku nie obejdzie się bez skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Nie będzie to jednak powództwo o odwołanie darowizny (gdyż zgodnie z art. 900 k.c. odwołanie darowizny następuje przez samo oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie – patrz akapit „Forma odwołania”).

Darczyńca, który odwołał darowiznę nieruchomości, powinien wnieść do sądu pozew o zobowiązanie obdarowanego do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia własności na rzecz darczyńcy.

Należy mieć świadomość, że samo złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności nie jest równoznaczne z przejściem nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę. Stwarza ono obowiązek zwrócenia nieruchomości zgodnie z przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu. Prawomocne orzeczenie sądu, które stwierdza obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie, a to na podstawie art. 64 k.c., art. 1047 k.p.c. oraz Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1967 r. nr III CZP 19/66, OSNCP 1968 nr 5, poz. 79.

 

Gdy umiera darczyńca

Śmierć darczyńcy uprawnia jego spadkobierców do odwołania darowizny wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania darowizny (tzn. gdy zaistniały przesłanki wyczerpujące znamiona rażącej niewdzięczności obdarowanego) albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił go życia lub umyślnie wywołał rozstrój jego zdrowia, które skutkowało jego śmiercią.

 

Gdy umiera obdarowany

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności nie jest dopuszczalne po śmierci obdarowanego.

Comments ( 2 )

  1. Replyiwona

    Witam czy teść może odebrać darowizne po 10 latach?

    • ReplyBartosz Pluta

      Droga Pani Iwono, wszystko jest napisane w artykule.

Leave a reply

Your email address will not be published.